Antik dönemde kent bit tepe üstünde kurulmuş iken Roma dönemi ile birlikte kent, günümüzde kurulu bulunduğu ovaya doğru gelişmeye ve yayılmaya başlamıştır. Günümüzdeki kentsel gelişmelerin tamamı Arkeolojik ve Kentsel sitlerin kısıtlamaları nedeniyle tamamen ovaya doğru yönelmiştir.
Osmanlı döneminde kentsel gelişme, Roma dönemi yapıları civarında başlamış, Cumhuriyet dönemi ve sonrasında 1960’lı yıllara kadar devam etmiştir. 1960 yılında Sümerbank Dokuma Fabrikasının kurulmasıyla kent, Gaziosmanpaşa, Atatürk ve Fevzipaşa mahalleleri civarında gelişmeye başlamıştır.
Bergama belediyesi’nin kurulduğu tarih olan 1869 yılında, Bergama 6 adet mahalleye sahipken günümüzde 18 mahalleye sahiptir.
Bergama’nın ovaya sarkan bir yerleşim eğilimi göstermesinin nedeni; Doğal arazi yapısı, Sit alanları ve Ulaşım faktörleridir.
Batı, doğu ve kuzeyden arkeolojik sit alanlarıyla çevrilmiştir. Kentin gelişmeye elverişli önemli miktardaki alanlarda askeri tesisler yer almıştır. Şehrin güney kısmında 1. derece Tarım arazileri olmasından dolayı yapılaşmaya kapalıdır.
Bu durumlar, kent için yeni gelişim alanları oluşturulması bakımından güçlükler yaratmaktadır.
- Doğal arazi yapısı: Bergama, kuzey kuzeydoğu ve batı yönlerinde ortalama %40 eğimle çevrelenmiştir. Yerleşim açısından bu eğim düzeyi oldukça yüksek ve maliyetli sayılmaktadır. Topografyanın sınırlayıcılı açısından kentin bu bölgede gelişimi durmuştur.
- Sit Alanları: Bergama’da arkeolojik sit alanları, oldukça büyük bir alanı kapsamaktadır. Yapılanma alternatiflerinin sınırlandırılmasında önemli bir yeri olan sit kararları nedeniyle, Bergama bu alanların dışında yapılanmak durumundadır.
- Ulaşım Faktörleri: Kent ulaşım aksları açısından incelendiğinde İzmir-Soma ve Kozak yollarının belirleyiciliği ortaya çıkmaktadır. İzmir yolu güçlü bir çekim odağı yaratmaktadır. Kent yapılanma koşullarının kolaylığı ve maliyeti açısından bu aks boyunca gelişme eğilimi göstermektedir. İkinci derece etkin olan diğer aks Soma yoludur. Sanayi alanlarına olan ulaşabilirliği ve merkeze olan yakınlığı nedeni ile güçlü bir aks sayılmaktadır.
Bergama kent merkezi yukarıdaki üç faktörün etkisiyle ve giderek belirginleşen bir biçimde farklılaşmakta, güneye doğru gelişme eğilimi artmaktadır. Geleneksel merkez mevcut yapısını korurken güneye doğru kayarak gelişmektedir.
Kentin önümüzdeki yıllarda İzmir Çanakkale karayolu boyunca genişlemesi buna ek olarak da kentin Soma yolu boyunca açılacak yeni yerleşim alanlarıyla birlikte iki yönlü bir büyüme göstermesi kaçınılmaz gözükmektedir. Diğer alternatif ise kenti mücavir alanının genişletilerek yeni yerleşim alanlarının oluşturulması stratejisidir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder